Зая бандид Лувсанпэрэнлэй — Намтар

Халхын анхдугаар Зая бандид, түүхч, эмч

Лувсанпэрэнлэй бол Халхын Зая бандидын анхдугаар дүр, Өндөр гэгээн Занабазарын гол шавь нарын нэг, гүн ухаантан, түүхч, эмч, зохиолч байв. Түүнийг Ойрадын Зая бандид Намхайжамцтай андуурч болохгүй. Амьдарсан үе: 1642–1715 Төрсөн газар: Мухар хужирт, өнөөгийн Архангай аймгийн нутаг Эцэг, эх: Сунтар, Орхидай гэж тэмдэглэсэн эх бий Гол өв: “Гэгээн толь”, Занабазарын намтар, зургаан боть зохиол Бага нас, Занабазартай учирсан нь Багаасаа монгол, төвд бичиг, уран зохиол, зураг урлалд суралцаж, 1653 онд Занабазарт шавь орсон гэж намтрын эхүүд өгүүлдэг. Төвдийн боловсрол 1660 оноос Төвдөд арван ес орчим жил суралцаж, V Далай лам, IV Банчин ламын хүрээний эрдэмтдээс гүн ухаан, судар тарни, анагаах ухаан, хэл бичиг үзжээ. “Зая бандид” цол хүртэн Монголд ном дэлгэрүүлэх үүрэг авч буцсан. Заяын хүрээ ба боловсрол 1679 онд нутагтаа ирж Заяын дээд, доод хүрээг хөгжүүлэн, шашны сургалт, эмнэлэг, урлаг, орчуулгын үйл ажиллагааг дэмжсэн. Зохиолын өв “Гэгээн толь” болон Занабазарын намтар нь XVII зууны Монголын шашин, улс төр, соёлын чухал эх сурвалж болсон. Түүний зохиолууд гүн ухаан, түүх, намтар, яруу найргийн онол, анагаах ухааныг хамардаг. Хөргийн тайлбар: Нийтлэгдсэн хөргийн нүүр, хар ламын малгай, шар гадар нөмрөг, улбар хүрмийг хадгалж, шүтээн хөргийн нэгэн жигд дэгээр хиймэл оюунаар сэргээн дүрсэлсэн хувилбар; түүхэн гэрэл зураг биш. Зургийн эх Эх сурвалж Халхын Зая бандида Лувсанпэрэнлэй — Монгол орны лавлах Oxford — The Autobiography of the First Khalkha Zaya Paṇḍita Занабазарын намтар дахь түүхийн зарим мэдээ