Боржигин Есөнтөмөр хаан — Намтар

Монголын хаад · 1323–1328

Хубилайн ач Гаммалын хүү. Монголын хээр нутгийн томоохон эзэмшлийг захирч байгаад Шидбалын дараа 1323 онд хаан болов. Амьдарсан үе: 1293–1328 Эх сурвалжид тулгуурлан монгол хэлээр боловсруулсан дэлгэрэнгүй намтар. Маргаантай он, угсаа болон хожуу үеийн уламжлалт өгүүлэмжийг тайлбартай тэмдэглэсэн. Мэдээлэл хадгалагдаагүй хэсгийг таамгаар нөхөөгүй. Төр барьсан үе: 1323–1328 Эцэг: Гамала Эх: Буян Хэлмиш Гамалагийн удмын хан хөвгүүн Есөнтөмөр нь Хубилайн ач Гамалагийн хүү. Эхийг Буян Хэлмиш хэмээн тэмдэглэдэг. Гамала Монголын төв нутаг, Чингисийн ордны тахилга, эзэмшилтэй холбоотой жононы эрх хариуцаж байв. Эцэг нь 1302 онд нас барахад Есөнтөмөр энэ байр суурийг залгамжилсан нь тал нутгийн ноёдын дэмжлэг авах үндэс болжээ. 1323 оны хямрал ба хаан болсон нь Шидбал Гэгээн хаан алагдсаны дараа Есөнтөмөр 1323 онд хаан ширээнд хүрэв. Тэр хуйвалдааныг урьдчилан мэдсэн эсэх, оролцсон эсэх тухай үнэлгээ зөрдөг. Хаан болсныхоо дараа гол хуйвалдагчдыг шийтгэж, өөрийгөө тэднээс тусгаарлан төрийн хууль ёсны эрхийг бататгахыг оролдсон. Ордон ба захиргааны бодлого Есөнтөмөр Монголын ордны уламжлалтай ойр боловч суурин орны албан байгууллагыг үргэлжлүүлэн ашигласан. Давлат шах зэрэг түшмэд нь засгийн гол нөлөөтэй хүмүүс байв. Тэр ордны тансаг хэрэглээ, өндөр үнэт эрдэнэс худалдан авахыг шүүмжилж байсан тухай мэдээ бий. Гэхдээ цөөн түшмэдэд эрх төвлөрсөн нь өрсөлдөгчдийн дургүйцлийг нэмэгдүүлсэн. Гэр бүл, залгамжлагч Бабухан хатнаас төрсөн Рагибагийг 1324 онд залгамжлагчаар тогтоожээ. Гамалагийн угсаа хаан ширээг эзэлсэн нь Хайсаны хөвгүүдийн эрхийн асуудлыг бүрмөсөн хаагаагүй. Иймээс хааны гэр бүлийн залгамжлал ордны өөр бүлгийн цэрэг, нутаг дэвсгэрийн дэмжлэгтэй өрсөлдөх нөхцөлтэй байлаа. 1328 оны төгсгөл Есөнтөмөр 1328 онд Шандуд гэнэт нас барсан. Давлат шах Рагибагийг дэмжихэд Дайду дахь Элтөмөр Хайсаны хүү Тугтөмөрийг өргөмжилж, хоёр нийслэлийн дайн эхлэв. Түүний таван жилийн засаглал харьцангуй тогтвортой мэт байсан ч залгамжлалын институц сул хэвээр байсныг энэ хямрал харуулсан. Хөрөг: хиймэл оюунаар бүтээсэн уран сайхны төсөөлөл; баталгаат түүхэн гэрэл зураг биш. Боловсруулалт: эх сурвалжуудын баримтад тулгуурласан монгол найруулга. Wikipedia-ийн хамтран зохиогчдын холбогдох өгүүллүүдийг ашиглав ( CC BY-SA 4.0 ); эх холбоосуудыг доор үзүүлэв. Эх сурвалж Есөнтөмөр хаан — Wikipedia (Yesün Temür)