Агваанхайдав — Намтар

Гүн ухаантан, егөөдөлт зохиолч

Жидорын хамба Агваанхайдав бол XVIII–XIX зууны заагийн Монголын буддын гүн ухаантан, төвд хэлт зохиолч. Шашны хийрхэл, мунхаглал, нийгмийн доголдлыг амьтан, эд юмсын яриа хэлбэрээр шүүмжилсэн егөөдөлт зохиолоороо алдартай. Амьдарсан үе: 1779–1838 Чиглэл: Гүн ухаантан, егөөдөлт зохиолч Амьдарсан он: 1779–1838 Сор болсон бүтээлүүд: Хонь, ямаа, үхэр гурвын яриа · Үс, үнс хоёрын яриа · Урт үст Цэрэнпилийн тууж Амьдрал, боловсрол Жидорын хамба Агваанхайдав бол XVIII–XIX зууны заагийн Монголын буддын гүн ухаантан, төвд хэлт зохиолч. Шашны хийрхэл, мунхаглал, нийгмийн доголдлыг амьтан, эд юмсын яриа хэлбэрээр шүүмжилсэн егөөдөлт зохиолоороо алдартай. Агваанхайдав Их Хүрээний шашны боловсролын орчинд суралцаж, гүн ухааны өндөр зэрэгт хүрсэн лам, зохиолч байв. Төвд хэлээр туурвисан егөөдөлт зохиолдоо амьтан, эд зүйлсийг ярилцуулж, лам нарын мунхаглал, шунал, дүр эсгэлтийг шүүмжилсэн нь түүнийг Монголын хошин-шүүмжлэлт зохиолын өвөрмөц төлөөлөгч болгожээ. Уран бүтээлийн зам Түүний зохиол дидактик сургаалыг хошигнол, егөөдөл, харилцан яриатай хослуулсан. Буддын гүн ухааны асуудлыг тайлбарлахын зэрэгцээ лам нарын сахилга, хүний шунал, дүр эсгэлтийг шүүмжилдэг. Сор болсон гурван бүтээл 1. “Хонь, ямаа, үхэр гурвын яриа” — Малын харилцан яриагаар хүний зан, нийгмийн шатлал, ашиг сонирхлыг егөөдсөн сургаалт зохиол. 2. “Үс, үнс хоёрын яриа” — Өчүүхэн зүйлсийг маргалдуулан хий хоосон бардамнал, хэлбэр хөөсөн занг шүүмжилсэн ёгт өгүүлэмж. 3. “Урт үст Цэрэнпилийн тууж” — Дүр эсгэсэн шашинч байдал, мунхаг шүтлэгийг хүний дүрээр шүүмжилсэн хошин тууж. Бүтээлийн дэлгэрэнгүй жагсаалт 1. Хонь, ямаа, үхэр гурвын яриа 2. Үс, үнс хоёрын яриа 3. Бандида хэмээх урт үст Цэрэнпилтэй тэмцсэн бичиг 4. Тэжээвэр нохой, эзэн хоёрын яриа 5. Шавь нарт зориулсан сургаал 6. Буддын гүн ухааны тайлбар зохиолууд Унших гурван богино бүтээл 1. “Хонь, ямаа, үхэр гурвын яриа” — богино хэмжээний төлөөлөх бүтээл. Бүтэн эх нь эх сурвалж дахь эрх бүхий хэвлэлээр уншигдана. 2. “Үс, үнс хоёрын яриа” — богино хэмжээний төлөөлөх бүтээл. Бүтэн эх нь эх сурвалж дахь эрх бүхий хэвлэлээр уншигдана. 3. “Тэжээвэр нохой, эзэн хоёрын яриа” — богино хэмжээний төлөөлөх бүтээл. Бүтэн эх нь эх сурвалж дахь эрх бүхий хэвлэлээр уншигдана. Түүхэн үнэлгээ Намтрыг хадгалагдсан эх сурвалж, номын сангийн бүртгэл, судалгааны өгүүлэлд тулгуурлан боловсруулав. Баримт тодорхойгүй он, үйл явдлыг таамгаар нөхөөгүй. Хөргийн тайлбар: Баталгаат хөрөг, гэрэл зураг байгаа тохиолдолд нүүрний үндсэн төрх, нас, үс, хувцсыг түүнтэй тулгасан; зураггүй эртний хүмүүсийн хувьд тухайн үеийн дүрслэх урлаг, хувцас хэрэглэлийн баримжаанд тулгуурласан уран сайхны сэргээн дүрслэл. Эх гэрэл зураг биш. Зургийн эх Эх сурвалж МУИС — Агваанхайдавын зохиолын судалгаа Монголын цахим номын сан — зохиолч, бүтээлийн бүртгэл ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэн