Боржигин Шидбал Гэгээн хаан — Намтар

Монголын хаад · 1320–1323

Аюурбарбад Буянт хааны хүү. 1320 онд хаан болж, эцгийнхээ захиргааны шинэчлэлийг үргэлжлүүлжээ. Күнзийн боловсрол, буддын шашныг дэмждэг байв. Амьдарсан үе: 1302–1323 Эх сурвалжид тулгуурлан монгол хэлээр боловсруулсан дэлгэрэнгүй намтар. Маргаантай он, угсаа болон хожуу үеийн уламжлалт өгүүлэмжийг тайлбартай тэмдэглэсэн. Мэдээлэл хадгалагдаагүй хэсгийг таамгаар нөхөөгүй. Төр барьсан үе: 1320–1323 Эцэг: Аюурбарбад Эх: Раднашири Угсаа ба залгамжлагчийн бэлтгэл Шидбал нь Аюурбарбад Буянт хаан, Раднашири хатан нарын хүү. Эцэг нь түүнийг 1316 онд залгамжлагчаар тогтоосон нь Хайсаны хөвгүүдийн хүлээлттэй зөрчилдөв. Хятад хэл, сонгодог зохиолын боловсрол эзэмшсэн залуу хан хөвгүүн 1320 онд эцгийнхээ дараа хаан суусан. Ордны эрх мэдлийн бүтэц Засаглалын эхэнд эмэг эх Даги хатан, сайд Тэмүдэр нар нөлөөтэй байжээ. Шидбал Жалайрын Байжуг түшиж өөрийн эрхийг бэхжүүлэхийг оролдсон. 1322 онд Даги, Тэмүдэр нар нас барсны дараа түүний бие даан бодлого хэрэгжүүлэх боломж нэмэгдсэн боловч хуучин бүлгийн эсэргүүцэл арилаагүй. Захиргаа, хууль, шашин Эцгийнхээ захиргааг цэгцлэх бодлогыг үргэлжлүүлж, хуулийн эмхэтгэл, түшмэдийн сахилга, зардлын асуудалд анхаарсан. Күнзийн боловсролтой хүмүүсийг дэмжихийн зэрэгцээ буддын шашныг ивээн тэтгэж байв. Шашны байгууллагын зардлыг шүүмжилсэн хүмүүст хатуу хандсан тухай мэдээ нь түүний бодлогыг дан ганц зөөлөн шинэчлэл гэж дүрслэхээс сэргийлнэ. Нанпогийн хэрэг 1323 онд Шандугаас Дайду руу буцах замын буудалд хаан, Байжу нар хуйвалдаанд өртөн алагдсан. Тэмүдэрийн талын Тэгши болон бусад түшмэд, ноёд оролцсон хэмээн сурвалжууд тэмдэглэдэг. Үйл явдлыг зөвхөн монгол-хятад соёлын хоёр талын тэмцэл болгож тайлбарлах нь ордны хувийн эрх ашиг, цэргийн хамгаалалтын холбоог орхигдуулна. Дараагийн хаанчлал ба үнэлгээ Шидбалын дараа Хубилайн өөр нэг ачийн шугамын Есөнтөмөр хаан болов. Шидбалын өөрийн эрхээр бодлого хэрэгжүүлсэн хугацаа богино байсан ч түүний үхэл Юаний залгамжлал цэргийн болон ордны бүлгийн хүчирхийлэлд хэрхэн өртөмтгий болсныг харуулдаг. Сүгабал хатан түүний гэр бүлийн гол нэртэй хүн боловч хувийн амьдралын олон мэдээлэл хомс. Хөрөг: хиймэл оюунаар бүтээсэн уран сайхны төсөөлөл; баталгаат түүхэн гэрэл зураг биш. Боловсруулалт: эх сурвалжуудын баримтад тулгуурласан монгол найруулга. Wikipedia-ийн хамтран зохиогчдын холбогдох өгүүллүүдийг ашиглав ( CC BY-SA 4.0 ); эх холбоосуудыг доор үзүүлэв. Эх сурвалж Шидбал Гэгээн хаан — Wikipedia (Gegeen Khan)