Боржигин Ойрадай хаан — Намтар

Монголын хаад · 1415–1425

Дэлбэгийн дараа Ойрадын дэмжлэгээр хаан болсон. Түүний эрх эхэндээ Монголын баруун хэсэгт голлон үйлчилж байв. Амьдарсан үе: Төрсөн он тодорхойгүй — 1425/1426 орчим Эх сурвалжид тулгуурлан монгол хэлээр боловсруулсан дэлгэрэнгүй намтар. Маргаантай он, угсаа болон хожуу үеийн уламжлалт өгүүлэмжийг тайлбартай тэмдэглэсэн. Мэдээлэл хадгалагдаагүй хэсгийг таамгаар нөхөөгүй. Төр барьсан үе: 1415–1425 Эцэг, эхийн нэр: Найдвартай нэг мөр тогтоогдоогүй; угсааны хувилбаруудыг доор тайлбарлав. Гарал ба мэдээний хүрээ Ойрадайг Аригбөхийн удмын хүн гэж тэмдэглэдэг ч эцэг, эхийн нэр, бага насны тухай баттай дэлгэрэнгүй мэдээ хомс. Төрсөн он нь тодорхойгүй. Түүний нэрийг Ойрад хэмээх улс төрийн нэгдлийн нэртэй төстэй байна гэдгээр ургийн овог болгон тайлбарлаж болохгүй. Дэлбэгийн дараах өргөмжлөл 1415 онд Дэлбэг нас барсны дараа Ойрадын удирдагчид Ойрадайг хаан болгосон. Чингисийн угсааны хааныг өргөмжлөх нь Ойрадын бодит ноёрхлыг уламжлалт хаант ёстой холбох нэг арга байв. Гэхдээ хаан өөрийн дэмжигч ноёдоос үл хамааран бүх нутгийг захирсан гэсэн үг биш. Баруун ба зүүн талын өрсөлдөөн Ойрадайгийн засаглалын гол түшиг баруун хэсэгт байхад Аругтай, Адай нарын хүч зүүн болон төв нутгийг түшиж байлаа. Энэ үеийн улс төрийг өнөөгийн тогтмол хилтэй хоёр улс мэтээр төсөөлөх нь оновчгүй. Аймаг, ноёдын холбоо, цэргийн ялалт, худалдааны боломж даган нөлөөллийн хүрээ өөрчлөгдөж байсан. Гадаад дарамтын нөхцөл 1420-иод оны эхэнд Мин улсын умард аянууд Аругтайн байр сууринд цохилт өгч, Ойрадын хүчний харьцаанд ашигтай нөхцөл бүрдүүлсэн. Энэ өөрчлөлтийг Ойрадайгийн өөрийн биечлэн удирдсан ялалт гэж шууд бичихгүй. Ойрадын дотор ч тайш нар, хааны ордны үүрэг ялгаатай байжээ. Залгамжлалын завсар Ойрадайгийн нас барсан оныг 1425 эсвэл 1426 гэж тэмдэглэнэ. Түүний дараа баруун талд шинэ хаан өргөмжлөх хүртэл завсар гарч, зүүн талд Адай хааны байр суурь өссөн. 1433 онд Тогтобухыг Тайсун цолоор Ойрадын дэмжлэгтэй өргөмжилснөөр зэрэгцсэн хааны нэхэмжлэл дахин тодорхой болсон. Хөрөг: хиймэл оюунаар бүтээсэн уран сайхны төсөөлөл; баталгаат түүхэн гэрэл зураг биш. Боловсруулалт: эх сурвалжуудын баримтад тулгуурласан монгол найруулга. Wikipedia-ийн хамтран зохиогчдын холбогдох өгүүллүүдийг ашиглав ( CC BY-SA 4.0 ); эх холбоосуудыг доор үзүүлэв. Эх сурвалж Ойрадай хаан — Wikipedia (Oyiradai)