Өрөгтөмөр хаан — Намтар

Монголын хаад · 1402–1408

Өрөгтөмөрийг Гүйлэч нэртэй адилтгах тайлбар байдаг. 1402–1408 онд Монголын хаан ширээтэй холбогдон тэмдэглэгддэг боловч угсаа, бусад нэрийнх нь талаар санал зөрдөг. Амьдарсан үе: Төрсөн он тодорхойгүй — 1408/1409 орчим Эх сурвалжид тулгуурлан монгол хэлээр боловсруулсан дэлгэрэнгүй намтар. Маргаантай он, угсаа болон хожуу үеийн уламжлалт өгүүлэмжийг тайлбартай тэмдэглэсэн. Мэдээлэл хадгалагдаагүй хэсгийг таамгаар нөхөөгүй. Төр барьсан үе: 1402–1408 Эцэг, эхийн нэр: Найдвартай нэг мөр тогтоогдоогүй; угсааны хувилбаруудыг доор тайлбарлав. Өрөгтөмөр, Гүличи гэсэн нэрс Өрөгтөмөрийг Мин улсын мэдээнд гардаг Гүличитэй холбон үздэг. Түүнийг Ойрадын Үгэчи Хашихатай нэг хүн байсан эсэх, эсвэл зүүн Монголын өөр удирдагч байсан эсэх тухай судалгааны маргаан бий. Чингисийн угсааны хүн байсан эсэх нь ч нэг мөр биш тул ургийн овог, эцгийн нэрийг таамгаар Боржигин гэж бөглөөгүй. Хаан болсон нь 1402 онд Гүнтөмөр алагдсаны дараа Өрөгтөмөр хааны эрх авсан гэж түгээмэл он дараалалд тэмдэглэдэг. Түүний засаглалд Аругтай чинсан чухал байр суурьтай байв. Хааны цол, цэрэг захирах бодит эрх хоёр хэд хэдэн удирдагчийн хооронд хуваагдсан нөхцөлд засаглал нь тогтвортой байгаагүй. Мин улстай харилцсан нь Юнлэ хааны төр Өрөгтөмөр, Аругтай нартай харилцаа тогтоохыг оролдсон боловч тэд Минд захирагдсан утгатай харилцааг хүлээн аваагүй гэж хятад сурвалжид тэмдэглэдэг. Хил, худалдаа, элчийн ёс нь цэргийн тэмцэлтэй зэрэгцэж байлаа. Мин улсын сурвалжийн нэр томьёог Монголын талын улс төрийн байр суурийн шууд тодорхойлолт мэтээр авахгүй. Буньяширтай өрсөлдсөн нь Буньяшир Монголд эргэн ирснээр хаан ширээнд өөр нэхэмжлэгч гарсан. Зарим он дараалал 1403 оноос хоёр талын өрсөлдөөнийг тэмдэглэдэг. Энэ нь нэг хаан бүх нутгийг тасралтгүй захирч байгаад дараагийн хүнд тайван шилжүүлсэн дараалал биш юм. Хаанчлалын он давхцах нь зэрэгцсэн нэхэмжлэл, хязгаарлагдмал хүлээн зөвшөөрөлтэй холбоотой. Төгсгөл ба түүх бичлэг Өрөгтөмөр Аругтайтай зөрчилдөж, 1408 оны орчим алагдсан гэж үздэг; 1409 гэж тэмдэглэсэн хувилбар бий. Юань улсын нэрийг түүний үед халсан гэх тайлбар байдаг ч тэр нэрийн хэрэглээ, өмнөх тасалдлын тухай судалгаа зөрдөг. Иймээс уг үйл явдлыг бүх нийтээр зөвшөөрсөн нэг өдрийн төрийн өөрчлөлт мэтээр бичээгүй. Хөрөг: хиймэл оюунаар бүтээсэн уран сайхны төсөөлөл; баталгаат түүхэн гэрэл зураг биш. Боловсруулалт: эх сурвалжуудын баримтад тулгуурласан монгол найруулга. Wikipedia-ийн хамтран зохиогчдын холбогдох өгүүллүүдийг ашиглав ( CC BY-SA 4.0 ); эх холбоосуудыг доор үзүүлэв. Эх сурвалж Өрөгтөмөр хаан — Wikipedia (Örüg Temür Khan)