Боржигин Молон хаан — Намтар

Монголын хаад · 1465–1466 орчим

Тайсун хааны хүү, Төгсмөнх нэрээр мөн тэмдэглэгддэг Молон нь Махагүргисийн дараа хаан болов. Амьдарсан үе: 1437–1466 Эх сурвалжид тулгуурлан монгол хэлээр боловсруулсан дэлгэрэнгүй намтар. Маргаантай он, угсаа болон хожуу үеийн уламжлалт өгүүлэмжийг тайлбартай тэмдэглэсэн. Мэдээлэл хадгалагдаагүй хэсгийг таамгаар нөхөөгүй. Төр барьсан үе: 1465–1466 орчим Эцэг: Тайсун (Тогтобух) Төгсмөнх хэмээх хувийн нэр Молон хааны хувийн нэрийг Төгсмөнх гэж тэмдэглэдэг. Тэр Тайсун Тогтобухын хүү, Махагүргисийн ах байв. Төрсөн оныг 1437 гэж өгөх нь түгээмэл. Гэр бүлийн бусад дэлгэрэнгүй мэдээлэл хомс тул эхийн нэр, төрсөн газрын тухай баталгаагүй өгүүлэмж нэмээгүй. Дүүгийн дараах хаан ширээ Махагүргис алагдсаны дараа Молон хаан болсон. Өмнөх хааны үхлийн он 1464 эсвэл 1465 гэж зөрдөг учраас Молоны хаанчлалын эхлэлийг ч хоёр янзаар өгдөг. Түүний залгамжлал нь Тайсуны удмын эрхийг үргэлжлүүлсэн боловч ордны гаднах ноёдын өрсөлдөөн арилсангүй. Төв засгийн хязгаар Молон хааны үеийн цэргийн хүч, албан тушаалын бодит хуваарилалт хүчирхэг ноёдын гарт байлаа. Хааныг өргөмжилсөн ёслол өөрөө нэгдсэн захиргааг бий болгож чадаагүй. Түүний нэртэй холбох тодорхой хууль, татварын шинэчлэлийн тухай хангалттай мэдээ байхгүй тул ийм гавьяа зохиож оруулаагүй. 1466 оны үхэл 1466 онд Молон ноёдын хоорондын эрх мэдлийн тэмцэлд амь үрэгдсэн гэж тэмдэглэдэг. Ингэснээр Тайсуны хоёр хүү дараалан богино хугацаанд хаан суугаад алагдсан хэрэг болов. Энэ үйл явдал XV зууны дунд үеийн хаант төрийн эмзэг байдлыг тод харуулдаг. Дараагийн үе Молоны дараа Мандуул хаан гарсан боловч хоорондын завсар болон Мандуулын хаанчлалын эхлэлийг он дарааллууд өөр өөр өгдөг. Заримд бараг арван жилийн завсар гэж үздэг. Иймээс хаадын жагсаалт дахь дараагийн нэрийг өмнөх хааны үхлийн маргааш шууд эрх авсан гэж ойлгохгүй. Хөрөг: хиймэл оюунаар бүтээсэн уран сайхны төсөөлөл; баталгаат түүхэн гэрэл зураг биш. Боловсруулалт: эх сурвалжуудын баримтад тулгуурласан монгол найруулга. Wikipedia-ийн хамтран зохиогчдын холбогдох өгүүллүүдийг ашиглав ( CC BY-SA 4.0 ); эх холбоосуудыг доор үзүүлэв. Эх сурвалж Молон хаан — Wikipedia (Molon Khan)