Боржигин Хүслэн Хутагт хаан — Намтар

Монголын хаад · 1329

Хайсан Хүлэг хааны ахмад хүү. Залгамжлалын тэмцлийн улмаас төвөөс хол амьдарч байгаад 1329 онд хаанд өргөмжлөгджээ. Амьдарсан үе: 1300–1329 Эх сурвалжид тулгуурлан монгол хэлээр боловсруулсан дэлгэрэнгүй намтар. Маргаантай он, угсаа болон хожуу үеийн уламжлалт өгүүлэмжийг тайлбартай тэмдэглэсэн. Мэдээлэл хадгалагдаагүй хэсгийг таамгаар нөхөөгүй. Төр барьсан үе: 1329 Эцэг: Хайсан Эх: Ихирэс гаралтай хатан Хайсаны ахмад хүү Хүслэн буюу Кусала нь Хайсан Хүлэг хааны ахмад хүү. Эхийн талаас Ихирэс овогтой холбогддог. Хайсан, Аюурбарбадын залгамжлалын тохиролцоогоор түүний хаан болох хүлээлт байсан ч ордны бодит тэмцэл өөрөөр эргэжээ. Хаан ширээний эрх нь зөвхөн насны дараалалд тулгуурлаагүй. Төв Азид өнгөрүүлсэн жилүүд 1316 онд Хүслэнг төвөөс холдуулах шийдвэрийн дараа тэр эсэргүүцэлтэй холбогдон Төв Ази руу явсан. Цагадайн улсын ноёдын дэмжлэгийг авч, Алтайн баруун талд улс төрийн түшигтэй болов. Карлук гаралтай Майлайди болон бусад гэр бүлийн холбоо нь түүний цөллөгийн үеийн орчинтой хамаарна. Тогоонтөмөр, Ринчинбал нар түүний хөвгүүд юм. 1329 оны хаан ширээ Есөнтөмөрийн дараах тэмцэлд дүү Тугтөмөр эхэлж хаан болсон ч Хүслэн Монголд ирж, өөрийн цэргийн дэмжлэгээр ахмад хүүгийн эрхээ шаардав. 1329 онд Хархорумын умард орчим өргөмжлөгдөж, Тугтөмөр хаан ширээг түүнд шилжүүлсэн. Энэ өргөмжлөл Хайсаны угсааг сэргээсэн боловч ах дүүгийн талын түшмэд хоорондоо итгэлцэл сул байв. Гэнэтийн үхэл Хүслэн дүүтэйгээ уулзсаны дараахан 1329 онд нас барсан тул хэдхэн сар засаглав. Хорлогдсон гэх тайлбар түгээмэл боловч яг болсон явдлын нарийн шалтгааныг баттай сэргээхэд хүндрэлтэй. Үүний дараа Тугтөмөр дахин хаан болж, Хүслэнгийн гэр бүлийн байр суурь эрс суларсан. Үр удмын залгамжлал Хүслэн өөрөө урт хугацааны захиргааны бодлого хэрэгжүүлж амжаагүй. Харин 1332 онд Ринчинбал, 1333 онд Тогоонтөмөр хаан болсноор түүний шугам Юаний сүүлчийн үеийн төрийг залгамжилжээ. Тиймээс түүний ач холбогдол нь өөрийн богино засаглалаас гадна Төв Азийн ноёд, Монголын төв нутаг, Дайдугийн ордны харилцааг холбосонд оршино. Хөрөг: хиймэл оюунаар бүтээсэн уран сайхны төсөөлөл; баталгаат түүхэн гэрэл зураг биш. Боловсруулалт: эх сурвалжуудын баримтад тулгуурласан монгол найруулга. Wikipedia-ийн хамтран зохиогчдын холбогдох өгүүллүүдийг ашиглав ( CC BY-SA 4.0 ); эх холбоосуудыг доор үзүүлэв. Эх сурвалж Хүслэн Хутагт хаан — Wikipedia (Khutughtu Khan Kusala)