Боржигин Энх хаан — Намтар

Монголын хаад · 1391–1394 орчим, бие даасан хаан эсэх маргаантай

Хаадын зарим жагсаалтад Зоригтын дараа, Элбэгийн өмнө Энх хааныг оруулдаг. Түүний тухай мэдээ цөөн бөгөөд нэр, угсаа, залгамжлал нь судалгааны маргаантай асуудал юм. Амьдарсан үе: Төрсөн он тодорхойгүй — 1394 орчим; хэн болох нь маргаантай Эх сурвалжид тулгуурлан монгол хэлээр боловсруулсан дэлгэрэнгүй намтар. Маргаантай он, угсаа болон хожуу үеийн уламжлалт өгүүлэмжийг тайлбартай тэмдэглэсэн. Мэдээлэл хадгалагдаагүй хэсгийг таамгаар нөхөөгүй. Төр барьсан үе: 1391–1394 орчим, бие даасан хаан эсэх маргаантай Эцэг, эхийн нэр: Найдвартай нэг мөр тогтоогдоогүй; угсааны хувилбаруудыг доор тайлбарлав. Хэн байсан тухай зөрүүтэй мэдээ Энх хааныг XIV зууны төгсгөлийн Монголын хаадын жагсаалтад оруулдаг боловч тусдаа хүн байсан эсэх нь хүртэл судалгааны маргаантай. Перс сурвалжийг түшсэн тайлбар Есүдэрийн дараах хүү гэж үздэг. Харин Саган сэцэний уламжлалд Зоригт, Энх нэрийг нэг хүнтэй холбон тайлбарлах боломж бий. Иймээс эцгийн нэрийг баттай мэт бөглөөгүй. Хаанчлалын он дараалал Түгээмэл жагсаалтад 1391–1394 оны хаан гэж тэмдэглэнэ. Есүдэрийн хаанчлалын төгсгөлийн он өөрөө зөрдөг тул энэхүү хугацаа ч бүрэн баталгаатай өдөр, сараар тогтоосон он дараалал биш юм. Намтрын амьдралын замд бичсэн оныг энэ болзолтой нь хамт унших шаардлагатай. Тухайн үеийн улс төрийн нөхцөл 1388 оны Буйр нуурын ялагдал болон Төгстөмөрийн үхлийн дараа хааны эрх мэдэл олон ноёдын дэмжлэгээс хамаарах болсон. Ойрад, зүүн Монгол, Минтэй холбоотой хилийн хүчнүүд тус тусын сонирхолтой байв. Энэ орчныг Энх хааны хувийн шийдвэр, өөрийн байгуулсан тодорхой шинэчлэлтэй андуурч болохгүй; хадгалагдсан мэдээ тийм нарийн дүгнэлт хийхэд хүрэлцэхгүй. Гадаад холбооны тухай тайлбар Төмөрийн улстай Мин улсын эсрэг холбоо тогтоохыг оролдсон гэх тайлбар зарим бүтээлд байдаг. Гэвч үүнийг баттай байгуулсан цэргийн эвсэл, хэрэгжсэн хамтарсан аян гэж бичих үндэс хангалтгүй. Тухайн үеийн Евразийн дипломат харилцааны өргөн нөхцөл болон нэг хааны шууд үйл ажиллагааг ялгах нь чухал. Намтрын хязгаар ба залгамжлал Энхийн бага нас, эхнэр хүүхэд, төрсөн газар, үхлийн шалтгааныг найдвартай тогтоосон мэдээлэл хомс. Түүнийг тусдаа хаан гэж үздэг дараалалд Элбэг хаан залгамжилдаг. Бүртгэлд оруулсан нь маргааныг эцэслэсэн хэрэг биш бөгөөд шинэ судалгаагаар нэр, хугацаа, угсааны холбоог өөрчлөх шаардлага гарч болно. Хөрөг: хиймэл оюунаар бүтээсэн уран сайхны төсөөлөл; баталгаат түүхэн гэрэл зураг биш. Боловсруулалт: эх сурвалжуудын баримтад тулгуурласан монгол найруулга. Wikipedia-ийн хамтран зохиогчдын холбогдох өгүүллүүдийг ашиглав ( CC BY-SA 4.0 ); эх холбоосуудыг доор үзүүлэв. Эх сурвалж Энх хаан — Wikipedia (Engke Khan)