Данзанравжаа — Намтар

Говийн V ноён хутагт, соён гэгээрүүлэгч

Данзанравжаа бол XIX зууны Монголын яруу найрагч, жүжгийн зохиолч, хөгжмийн зохиолч, зураач, эмч, буддын шашны зүтгэлтэн байв. Түүнийг Говийн V ноён хутагтаар тодруулж, 1812 онд IV Богд Жавзандамба хутагт цол, эрхийг нь баталгаажуулжээ. Амьдарсан үе: 1803–1856 Бүтэн нэр: Дулдуйтын Лувсанданзанравжаа Дүр: Говийн V ноён хутагт Чиглэл: Нинма уламжлал; шашин, урлаг, боловсрол Сор болсон бүтээлүүд: Үлэмжийн чанар · Саран хөхөөний намтар · Ичиг, ичиг Бага нас ба тодрол 1803 онд Говь нутагт ядуу айлын гэрт төрсөн. Бага наснаасаа авьяас нь тодорч, 1811–1812 онд хувилгаан дүрээр хүлээн зөвшөөрөгдөн шашны боловсрол эзэмшжээ. Хийд, сургууль, театр Хамрын хийд болон Говийн хэд хэдэн хийдийг байгуулж, 1832 онд “Саран хөхөө” намтар дуулах дацан буюу театр, хүүхдийн сургууль байгуулсан. Сургуульд охид, хөвгүүдийг гарал харгалзахгүй сургахыг зорьж байв. Яруу найраг, дууны өв Данзанравжаагийн музейн танилцуулгад түүний өвд 400 гаруй яруу найргийн бүтээл, 100 гаруй урт, богино дуу багтдаг гэж тэмдэглэсэн. Олонд түгсэн бүтээлээс “Үлэмжийн чанар”, “Урьхан хонгор салхи”, “Сэтгэлийг амраагч”, “Ичиг ичиг”, “Цагийн жамыг тодруулагч цаасан шувуу”, “Дөрвөн улирал”, “Ертөнц авгайн жам”, “Найман ичиг”, “Авах гээхийн дөрвөн мөрт”, “Хурмаст тэнгэр”, “Галууны дуу” зэргийг нэрлэдэг. Гар бичмэлийн хувилбар, нэршил өөр байдаг тул энэ нь хадгалагдан танигдсан гол нэрсийн жагсаалт юм. Жүжиг, театр, дүрслэх урлаг “Саран хөхөөний намтар” жүжгийг арван дэвтэр болгон найруулж, жүжигчин, дуучин, бүжигчин, хөгжимчин, тайз засалч, урлаачдыг бэлтгэдэг Намтар дуулах дацан буюу нүүдлийн театрыг байгуулсан. “Эзэн Чингис”, “Мандухай хатан” зэрэг түүхэн тоглолтыг ч театрын урын санд оруулж байжээ. Өөрийн гараар зурсан олон арван зураг, театрын тайз, хувцас, баг, хөгжмийн хэрэглэгдэхүүний өв музейд хадгалагдана. Гүн ухаан, шашны зохиол ба байгуулсан өв Монгол, төвд хэлээр гүн ухааны нэг боть зохиол, шашны зан үйлийн олон бүтээл туурвисан. Хамрын хийд, Галбын уулын Дэмчогийн хийд зэрэг говийн шашин-соёлын төвүүд, хүүхдийн дацан, номын сан, эмийн ургамлын цэцэрлэг, “Гиваадин Равжаалин” буюу үзмэрийн сүм байгуулсан нь боловсрол, эмчилгээ, театр, музейг нэг дор хөгжүүлсэн цогц үйл хэрэг байв. Сор болсон гурван бүтээл 1. “Үлэмжийн чанар” — тухайн хүний хэл бичиг, утга зохиол, урлагийн өвийг төлөөлөхөөр сонгов. 2. “Саран хөхөөний намтар” — тухайн хүний хэл бичиг, утга зохиол, урлагийн өвийг төлөөлөхөөр сонгов. 3. “Ичиг, ичиг” — тухайн хүний хэл бичиг, утга зохиол, урлагийн өвийг төлөөлөхөөр сонгов. Таалал ба өвийн хадгалалт 1856 онд нас барсан шалтгаан тодорхой бус; хорлогдсон гэх уламжлал бий ч баттай баримтгүй. Шавь Балчинчойжоо болон тахилчийн удам бүтээл, эд өлгийн зүйлийг хамгаалж, 1991 оноос Сайншанд дахь музейд дэлгэн үзүүлжээ. Хөргийн тайлбар: Данзанравжаагийн түүхэн хар цагаан хөргийн нүүр, нас, суултыг баримжаалан Монгол–Төвдийн шүтээн хөргийн дэгээр хиймэл оюунаар сэргээн дүрсэлсэн хувилбар; эх гэрэл зураг биш. Зургийн эх Эх сурвалж Dulduityn Danzanravjaa — намтар ба өв Данзанравжаа судлалын музей — бүтээлийн өвийн тоо, төрөл Монгол орны аяллын лавлах — Говийн ноён хутагт Данзанравжаа Дорноговь аймаг — Саран хөхөө театрын түүх Данзанравжаагийн бүтээл — Монголын хосгүй үнэт өв