Боржигин Аюурбарбад Буянт хаан — Намтар

Монголын хаад · 1311–1320

Дармабалын хүү, Хайсан Хүлэг хааны дүү. Ахынхаа дараа 1311 онд хаан ширээнд суусан. Күнзийн сурталд тулгуурласан захиргааны шинэчлэл хийхийг эрмэлзжээ. Амьдарсан үе: 1285–1320 Эх сурвалжид тулгуурлан монгол хэлээр боловсруулсан дэлгэрэнгүй намтар. Маргаантай он, угсаа болон хожуу үеийн уламжлалт өгүүлэмжийг тайлбартай тэмдэглэсэн. Мэдээлэл хадгалагдаагүй хэсгийг таамгаар нөхөөгүй. Төр барьсан үе: 1311–1320 Эцэг: Дармабал Эх: Даги Угсаа, боловсрол Аюурбарбад нь Дармабал, Даги хатан нарын хүү, Хайсан Хүлэг хааны дүү. Тэр хятад хэлт эрдэмтдийн боловсрол, Күнзийн суртлын төрийн ёсыг сонирхож, ордны уламжлалыг суурин захиргааны арга барилтай холбохыг эрмэлзсэн. Гэвч түүний эрх мэдэл зөвхөн эрдэмтэн түшмэдэд бус, Даги хатан болон Хонгирадын ордны холбоонд түшиглэж байв. 1307–1311 оны шилжилт Төмөрийн дараах ордны тэмцэлд Аюурбарбад ах Хайсаны талд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. 1311 онд ах нь нас барахад тохиролцооны дагуу хаан суужээ. Хайсаны хүү Хүслэнг дараа нь залгамжлуулах ёстой гэсэн хүлээлт байсан ч Аюурбарбад өөрийн хүү Шидбалыг дэвшүүлснээр хоёр салааны зөрчил гүнзгийрсэн. Захиргааны шинэчлэл Хайсаны үед нэмэгдсэн зарим албан байгууллагыг цөөлж, төсвийн ачааллыг бууруулах, эрх зүйн журмыг цэгцлэхийг оролдсон. Төрийн албыг мэдлэг, шалгалтаар бүрдүүлэх бодлогыг сэргээж, 1315 онд шалгалт зохион байгуулсан. Гэхдээ Монгол, өнгөт нүдтэн, хятад зэрэг ангилалд ялгаатай квот, нөхцөл үйлчилж байсан тул шалгалтыг орчин үеийн бүрэн тэгш өрсөлдөөн гэж үзэхгүй. Хууль, соёл ба ордны зөрчил Түүний үед хууль, захиргааны дүрмийг эмхэтгэх ажил хийгдэж, хятад сонгодог зохиол, эрдэмтэн түшмэдийг дэмжсэн. Нөгөө талд ордны төрөл садны холбоо, нөлөөтэй сайд Тэмүдэрийн эрх улс төрд хүчтэй хэвээр байв. Шинэчлэлийн бодлого нь ордны эрх ашгийн өрсөлдөөнөөс ангид хэрэгжээгүй. Гэр бүл, залгамжлал Раднашири хатнаас төрсөн Шидбалыг 1316 онд залгамжлагчаар тогтоосон. Аюурбарбад 1320 онд нас барж, хүү нь Гэгээн хаан болов. Түүний үлдээсэн төрийн албаны шалгалт, захиргааны шинэчлэл Юаний түүхэнд чухал боловч Хайсаны үр удмыг холдуулсан шийдвэр нь дараагийн иргэний тэмцлийн нэг суурь болсон. Хөрөг: хиймэл оюунаар бүтээсэн уран сайхны төсөөлөл; баталгаат түүхэн гэрэл зураг биш. Боловсруулалт: эх сурвалжуудын баримтад тулгуурласан монгол найруулга. Wikipedia-ийн хамтран зохиогчдын холбогдох өгүүллүүдийг ашиглав ( CC BY-SA 4.0 ); эх холбоосуудыг доор үзүүлэв. Эх сурвалж Аюурбарбад Буянт хаан — Wikipedia (Ayurbarwada Buyantu Khan)